ANBI-status

Voordelen

De ANBI-status heeft een aantal belastingvoordelen:

• De stichting hoeft geen erf- of schenkbelasting te betalen over legaten, erfenissen en schenkingen. Het geld moet wel voor het algemeen belang gebruikt worden. 
• Donateurs kunnen hun giften aftrekken van de inkomsten- of vennootschapsbelasting. Het kan voor particuliere donateurs fiscaal aantrekkelijk zijn om periodiek een bedrag aan de stichting te schenken. Daarvoor moet de stichting wel een overeenkomst opstellen met de donateur. 
• De stichting kan recht hebben op een gedeeltelijke teruggaaf van de energiebelasting. 
• Vrijwilligers bij de stichting kunnen onder voorwaarden een niet ontvangen vergoeding als gift aan de stichting aftrekken van de inkomstenbelasting. 
• Voor schenkingen aan culturele ANBI’s geldt een extra giftenaftrek.

Op de website van de Belastingdienst staat meer informatie over de voordelen van de ANBI. 
 

Voorwaarden

Een stichting kan een ANBI-status aanvragen als deze aan de voorwaarden van de Belastingdienst voldoet:

• De belangrijkste voorwaarde: de stichting moet zich voor minstens 90% inzetten voor het algemeen nut. 
• Deze activiteiten mogen geen winstoogmerk hebben. 
• Een bestuurder van een stichting met een ANBI-status mag geen loon ontvangen voor het uitvoeren van bestuurstaken. 
• De stichting mag wel personeel in dienst nemen. 

Alle voorwaarden staan op de website van de Belastingdienst.

Einde aan de ANBI-status

Een stichting verliest de ANBI-status als deze niet meer voldoet aan de voorwaarden van de Belastingdienst. Ook kan de stichting zelf vragen om de status te beëindigen.

Acties

• Lees de voorwaarden waaronder de stichting een ANBI-status kan krijgen.
• Bedenk of de ANBI-status van belang is voor het doel en de inkomsten van de stichting. 

De leden van de vereniging

Rechten en plichten van leden

Leden van een vereniging hebben in beginsel allemaal dezelfde rechten en plichten. Ze mogen deelnemen aan activiteiten waarvoor de vereniging is opgericht. En hebben recht op diensten die bedoeld zijn voor leden, bijvoorbeeld het verenigingsblad. Ze hebben spreek-, stem- en kiesrecht tijdens de alv en bepalen daarmee het beleid. Het lidmaatschap is persoonlijk. Je kunt je lidmaatschapsrechten niet aan iemand anders geven of verkopen. Leden zijn verplicht om contributie te betalen en zich te houden aan de statuten en reglementen. Leden zijn niet aansprakelijk voor schulden van de vereniging.

Onderscheid tussen leden

Soms maakt een vereniging onderscheid tussen leden. Dit staat dan in de statuten. Zo komt het voor dat potentiële leden aspirant-lid kunnen worden. Bij sommige verenigingen mogen ze niet bij de alv zijn en hebben ze dus nog geen stemrecht. Een ander vaak voorkomend onderscheid is een lagere contributie voor bijvoorbeeld kinderen, studenten of 65-plussers.

Alv

Alle leden vormen samen de alv. Die heeft binnen de vereniging belangrijke bevoegdheden. Tijdens de vergadering heeft ieder lid ten minste één stem. Bij grote verenigingen, zoals de ANWB of de Consumentenbond, is een alv onmogelijk. Die verenigingen stellen een ledenraad samen, die alle leden vertegenwoordigt. De ledenraad is te vergelijken met de alv. Het bestuur moet eenmaal per jaar een alv organiseren.

Extra ledenvergadering

Leden kunnen vragen om een extra ledenvergadering. Daarvoor moeten zij steun hebben van minstens tien procent van de leden. Het verzoek dienen zij vervolgens schriftelijk in bij het bestuur. Hierin staat waarom de extra vergadering nodig is en wat de agendapunten moeten zijn. Wanneer het bestuur niet binnen vier weken een ledenvergadering bijeenroept, kunnen de leden dat zelf doen. Een notaris kan hierbij helpen.

Rol notaris

Leden kunnen bezwaar maken tegen besluiten van het bestuur. Een besluit kan worden vernietigd als het ingaat tegen de statuten of strijdig is met de reglementen. Een notaris kan dit toetsen. Het indienen van een bezwaar kan voor conflicten zorgen. Een mogelijk gevolg kan zijn dat een of meerdere bestuursleden worden ontslagen door de alv. Het is verstandig om het daar niet op aan te laten komen en te kiezen voor mediation, bijvoorbeeld met hulp van een notaris.

Acties

• Organiseer als bestuur minimaal één alv per jaar.
• Denk aan mediation door een notaris bij mogelijke conflicten tussen het bestuur en de leden.

De oprichting van een stichting

Bereid je voor
Denk eerst goed na over het doel van je stichting, de statuten, het toezicht, hoe je aan inkomsten komt en hoe je die uitkeert aan het doel. Meer over de voorbereiding

Oprichtingsakte

In de oprichtingsakte verklaar je dat je de stichting opricht en leg je de statuten vast. Dat zijn de regels waaraan de stichting zich moet houden. De taal van de akte is Nederlands (of Fries) en de notaris controleert of de stichting aan alle oprichtingseisen voldoet.

Inschrijving Kamer van Koophandel

Na de oprichting volgt de inschrijving van de stichting in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel. Dat is wettelijk verplicht. Zonder inschrijving zijn bestuurders van de stichting persoonlijk aansprakelijk voor rechtshandelingen die zij namens de stichting verrichten. Spreek met de notaris af wie de inschrijving regelt. 

Bij de inschrijving in het Handelsregister worden de persoonlijke gegevens opgenomen van de bestuurders en andere personen die volgens de statuten de stichting mogen vertegenwoordigen. Bij de inschrijving moet ook een notarieel afschrift van de statuten worden meegestuurd. De gegevens in het Handelsregister en de statuten zijn openbaar. Adresgegevens kun je laten afschermen als daar een goede reden voor is. Dan moet er wel een postadres zijn.

De gegevens over de stichting in het Handelsregister moeten actueel blijven. Verandert er iets binnen de stichting, komt er bijvoorbeeld een nieuwe bestuurder? Dan moet je dat zelf doorgeven aan de Kamer van Koophandel. Dit doet de notaris niet automatisch.

Rol notaris

De notaris controleert of de stichting aan de voorwaarden voldoet en alle benodigde gegevens in de statuten staan. Vraag de notaris om advies bij twijfels over wat je wel en niet moet opnemen in de statuten. Als aan alle vereisten is voldaan, passeert hij de oprichtingsakte. Spreek af wie de stichting inschrijft in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel.
Ook na de oprichting kun je met vragen bij de notaris terecht. Bijvoorbeeld als je erover denkt om de statuten aan te passen. Elke wijziging moet namelijk in een notariële akte worden vastgelegd.

Acties

• Maak een afspraak bij de notaris voor de oprichting van de stichting.
• Spreek af wie de inschrijving in het Handelsregister doet.
• Maak met de bestuursleden afspraken over wie verantwoordelijk is voor het bijhouden van het Handelsregister.
   

De oprichting van een vereniging

Bereid je voor
Denk eerst goed na over het doel van je vereniging, de statuten en het soort vereniging dat je wilt oprichten. Meer over de voorbereiding

Oprichtingsakte

In de oprichtingsakte verklaar je dat je de vereniging opricht en leg je de statuten vast. In de statuten staan de regels van de vereniging. De tekst van de akte is Nederlands (of Fries) en de notaris controleert of aan alle vereisten wordt voldaan. Voor de oprichting van een vereniging zijn minstens 2 personen nodig.

Inschrijving Kamer van Koophandel

Iedere vereniging met volledige rechtsbevoegdheid moet zich in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel inschrijven. Zonder inschrijving zijn de bestuurders van de vereniging persoonlijk aansprakelijk voor rechtshandelingen die zij namens de vereniging verrichten. Spreek met de notaris af wie de inschrijving regelt. 

Bij de inschrijving in het Handelsregister worden de persoonlijke gegevens opgenomen van de bestuurders en andere personen die volgens de statuten de vereniging mogen vertegenwoordigen. Bij de inschrijving moet ook een notarieel afschrift van de statuten worden meegestuurd. De gegevens in het Handelsregister en de statuten zijn openbaar. Adresgegevens kun je laten afschermen als daar een goede reden voor is. Dan moet er wel een postadres zijn.

De gegevens over de vereniging in het Handelsregister moeten actueel blijven. Verandert er iets binnen de vereniging, komt er bijvoorbeeld een nieuwe bestuurder? Dan moet je dat doorgeven aan de Kamer van Koophandel. Dit doet de notaris niet automatisch. 

Vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid (informele vereniging)
Je hoeft niet naar de notaris als je een informele vereniging wilt oprichten. Dan is een mondelinge afspraak of een onderhandse akte voldoende. Ook hoef je de vereniging dan niet in te schrijven in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel. Meer over de vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid

Rol notaris

De notaris controleert of de vereniging aan de voorwaarden voldoet en alle benodigde gegevens in de statuten staan. Bij twijfels over wat je wel en niet moet opnemen in de statuten kun je de notaris altijd om advies vragen. Als aan alle vereisten is voldaan, passeert hij de oprichtingsakte. Spreek af wie de vereniging inschrijft in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel.
Ook na de oprichting kun je met vragen bij de notaris terecht. Bijvoorbeeld als je erover denkt om de statuten aan te passen. Elke wijziging moet namelijk in een notariële akte worden vastgelegd.

Acties

• Kies tussen de oprichting van een vereniging met volledige of beperkte rechtsbevoegdheid.
• Maak een afspraak bij de notaris als je een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid wil oprichten.
• Spreek af wie de inschrijving in het Handelsregister doet.
• Maak met de bestuursleden afspraken over wie verantwoordelijk is voor het bijhouden van het Handelsregister.

Doel van de stichting

Wat is een stichting?

Een stichting is een rechtspersoon. Dat betekent dat de stichting onder meer zelf contracten kan afsluiten, subsidie kan ontvangen en bezittingen kan hebben. Iedereen kan een stichting oprichten: je kunt dat alleen doen of samen met anderen. Ook een rechtspersoon (zoals een vereniging of een bv) kan een stichting oprichten. Een stichting heeft altijd een bestuur en eventueel ook een Raad van Toezicht. Het bestuur kan zelf beslissingen nemen. Een stichting heeft géén leden. Voor (belangrijke) beslissingen is dan ook geen ledenvergadering nodig. 
Winst maken is niet het hoofddoel van de stichting. Het mág wel, maar dan moet de winst gebruikt worden voor het doel van de stichting. 

Het doel van een stichting

De meeste stichtingen worden opgericht door mensen of organisaties die zich richten op het bereiken van een bepaald goed doel. Denk daarbij aan natuurbehoud, hulp aan andere mensen of het promoten van kunst en cultuur. Een stichting kan ook worden opgericht voor andere doelen. Zo zijn bijvoorbeeld musea en ziekenhuizen vaak ook een stichting.

Waarom zou ik een stichting oprichten?

Het oprichten van een stichting zorgt voor een scheiding tussen het eigen vermogen van de oprichters en het vermogen van de stichting. Geldstromen lopen zo niet meer door elkaar. De oprichters en bestuurders zijn niet persoonlijk aansprakelijk als de stichting in financiële problemen komt. Er is een uitzondering: bij financieel wanbeheer kan een bestuurder wel aansprakelijk gesteld worden.

De rol van de notaris

Een stichting oprichten kan alleen bij de notaris. Voor de oprichting is namelijk een notariële akte verplicht. Elke stichting heeft statuten. Hierin staan afspraken over bijvoorbeeld het nemen van beslissingen en wisselingen van het bestuur. De notaris kan helpen bij het opstellen van de statuten. Ook na de oprichting kun je met vragen bij de notaris terecht, bijvoorbeeld over de wijziging van statuten, hoe je de statuten moet lezen, bij geschillen binnen het bestuur of vragen over bevoegdheden van het bestuur of van individuele bestuurders.

Belastingen

Een stichting kan met verschillende belastingen te maken krijgen, zoals btw, loonheffingen en vennootschapsbelasting. Meer informatie hierover vind je op de website van de Belastingdienst en bij het Stichtingen en Verenigingen Loket van de Belastingdienst.

Acties

• Zorg voor een ruime omschrijving van het doel van de stichting. 
• Denk na over de structuur van de stichting.
• Ga na of de stichting belastingplichtig is.

Doel van de vereniging

Wat is een vereniging?

Een vereniging is een rechtspersoon. De vereniging kan onder andere zelf contracten afsluiten, subsidie ontvangen en bezittingen hebben. Iedereen kan een vereniging oprichten, maar er moeten bij de oprichting minimaal 2 leden zijn. Ook een rechtspersoon (bijvoorbeeld een stichting of een bv) kan een vereniging oprichten.

Een vereniging heeft leden. De leden nemen beslissingen tijdens de algemene ledenvergadering. Die is minimaal één keer per jaar. De leden benoemen het bestuur, besluiten over voorstellen van het bestuur en keuren jaarrekeningen en wijzigingen van de statuten goed. Het bestuur leidt de vereniging.

Verschillende soorten verenigingen

Er zijn verschillende soorten verenigingen:

• Vereniging met volledige rechtsbevoegdheid
• Vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid
• Vereniging van eigenaren (VvE)

Op de pagina’s over de vereniging gaan we in op de vereniging met volledige en beperkte rechtsbevoegdheid. Beide verenigingen hebben eigen kenmerken en voorwaarden. Die vind je bij het onderdeel Voorbereiding op de afspraak. Over de VvE lees je meer op de pagina een appartement kopen.

De rol van de notaris

De notaris speelt een rol als je een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid wil oprichten. Een vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid kun je oprichten zonder notaris. 
Vóór de oprichting maar ook tijdens het bestaan van de vereniging kun je bij de notaris terecht met vragen, bijvoorbeeld over de wijziging van statuten, over de bevoegdheden van het bestuur of over hoe om te gaan met geschillen tussen het bestuur en de algemene ledenvergadering.

Belastingen

Een vereniging kan met verschillende belastingen te maken krijgen, zoals btw, loonheffingen en vennootschapsbelasting. Meer informatie hierover vind je op de website van de Belastingdienst en bij het Stichtingen en Verenigingen Loket van de Belastingdienst.

Acties

• Zorg dat je met minimaal één ander bent om een vereniging op te richten.
• Denk na over het doel van de vereniging
• Bedenk welke soort vereniging je wilt oprichten.

Het bestuur van de stichting

Bevoegdheden van het bestuur

Een stichting heeft geen leden. Er is dus geen ledenvergadering die besluiten kan nemen. Het bestuur kan zelfstandig beslissen. Daarbij moeten de bestuursleden zich houden aan de statuten en de bevoegdheden die daarin staan. Al het geld dat binnenkomt is voor het doel van de stichting. Het bestuur mag niet besluiten om aan zichzelf winsten uit te keren. Een redelijke vergoeding voor onkosten en bestede tijd is wel mogelijk. Werknemers van een stichting mogen wel loon ontvangen. Het bestuur bepaalt de hoogte van hun salaris.

Boekhouding

De stichting moet verplicht een administratie bijhouden en binnen zes maanden na afloop van het boekjaar een balans en een overzicht van de baten en lasten maken. Hiervoor is de penningmeester verantwoordelijk. 

Stichtingen met een grote onderneming
Soms heeft een stichting een onderneming. Heeft die onderneming 2 jaar achter elkaar meer dan 7,5 miljoen euro omzet? Dan gelden aanvullende regels.

Aansprakelijkheid bestuurders

Bestuurders zijn niet aansprakelijk voor schulden van de stichting. Maar er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld als de stichting niet is ingeschreven in het Handelsregister, of bij onbehoorlijk bestuur. Is eenmaal sprake van onbehoorlijk bestuur, dan is elk bestuurslid aansprakelijk. Iedere bestuurder is verantwoordelijk voor de algemene gang van zaken. Daarom is een bestuurder ook aansprakelijk voor fouten van andere bestuurders. Tenzij de bestuurder niets te verwijten valt en hij maatregelen heeft genomen om de gevolgen van de gemaakte fout te beperken. Bij een faillissement van de stichting kan de curator de (voormalige) bestuurders aansprakelijk stellen.

Bestuurders kunnen zich tegen aansprakelijkheid verzekeren. Of dat nodig is, hangt af van de activiteiten van de stichting en de risico’s die de stichting loopt. Verzekeraars stellen meestal bepaalde eisen aan de organisatie en het vermogen van de stichting.

Benoeming, herbenoeming en ontslag bestuur

In de statuten staat hoe bestuursleden worden benoemd, herbenoemd of ontslagen. Zorg ervoor dat wijzigingen binnen het bestuur goed worden vastgelegd bij de Kamer van Koophandel. Kijk ook goed naar de termijnen voor de benoeming van bestuursleden. Wil een bestuurder langer aanblijven? Zorg dan voor een bestuursbesluit, leg dit goed vast en vermeld dit ook in het Handelsregister. Gaat hier iets fout, dan is diegene juridisch gezien geen bestuurslid (meer). Hierdoor kunnen besluiten ongeldig zijn als die zijn genomen nadat het bestuurslid officieel niet meer in functie is.

Wet bestuur en toezicht rechtspersonen

Elke stichting, klein of groot, moet aan de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (Wbtr) voldoen. In de Wbtr staan regels voor bestuur en toezicht op stichtingen en verenigingen, bijvoorbeeld over:

• bestuurders en commissarissen: zij mogen niet meebeslissen bij tegenstrijdige belangen
• de aansprakelijkheid van bestuurders en commissarissen bij faillissement door onbehoorlijk bestuur
• het bestuur van een stichting als een bestuurder ziek is, overlijdt of wordt ontslagen.

De Wbtr geldt sinds 1 juli 2021. 

Stichtingen opgericht vóór 1 juli 2021

Er geldt een overgangsregeling voor stichtingen die zijn opgericht vóór 1 juli 2021. Bij de eerstvolgende statutenwijziging moeten zij de statuten zo aanpassen dat deze voldoen aan de Wbtr. Er is geen uiterste datum waarop de statuten aangepast moeten zijn. 
Maar let op: soms heeft één bestuurder of commissaris meer stemrecht dan alle andere bestuurders of commissarissen samen. Volgens de Wbtr mag dit niet meer. Staat zo’n bepaling wel in de statuten dan moet die vóór 1 juli 2026 aangepast zijn, anders werkt deze niet meer. 

Je kunt bij de notaris terecht voor vragen over de Wbtr. Op open.overheid.nl staat een informatieblad over de Wbtr.
Download het Informatieblad

Rol notaris

Het kan voorkomen dat bestuursleden het onderling niet eens worden over bepaalde zaken. In dat geval kun je de notaris om advies of bemiddeling vragen. En heb je vragen over bijvoorbeeld de gevolgen van het overschrijden van de zittingstermijn? Ook dan kun je bij de notaris terecht.

Acties

• Zorg voor een goede rolverdeling binnen het bestuur.
• Leg besluiten en (her)benoemingen en ontslag van bestuurders goed vast.
• Houd de gegevens in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel bij.
• Denk na over een aansprakelijkheidsverzekering.

Het bestuur van de vereniging

Algemene ledenvergadering (alv)

Het bestuur schrijft eenmaal per jaar een alv uit. Die vindt plaats binnen zes maanden na afloop van het boekjaar. Daarbij moet het bestuur een jaarverslag uitbrengen en rekening en verantwoording afleggen over het gevoerde beleid. Staat een statutenwijziging of ontbinding van de vereniging op de agenda? Dan moet het bestuur de leden dat minimaal zeven dagen van tevoren laten weten.

Aansprakelijkheid bestuurders

De aansprakelijkheid van bestuurders is afhankelijk van het soort vereniging. Elke bestuurder van een informele vereniging is normaal gesproken aansprakelijk voor schulden van de vereniging. Bestuurders van een formele vereniging zijn niet aansprakelijk voor schulden van de vereniging. Maar er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld bij onbehoorlijk bestuur. Dan is elk bestuurslid aansprakelijk. 
Iedere bestuurder is verantwoordelijk voor de algemene gang van zaken. Daarom is een bestuurder ook aansprakelijk voor fouten van andere bestuurders. Tenzij de bestuurder niets te verwijten valt en hij maatregelen heeft genomen om de gevolgen van de gemaakte fout te beperken. Bij een faillissement van de vereniging kan de curator de (voormalige) bestuurders aansprakelijk stellen.
Bestuurders kunnen zich tegen aansprakelijkheid verzekeren. Of dat nodig is, hangt af van de activiteiten van de vereniging en de risico’s die de vereniging loopt. Verzekeraars stellen meestal bepaalde eisen aan de organisatie en het vermogen van de vereniging.

Boekhouding

De vereniging moet verplicht een administratie bijhouden en binnen zes maanden na afloop van het boekjaar een balans en een overzicht van de baten en lasten maken. Hiervoor is de penningmeester verantwoordelijk. Deze stukken moeten worden goedgekeurd door de alv. Een kascommissie controleert de boekhouding als de vereniging geen raad van toezicht of accountant heeft. De kascommissie bestaat uit leden en wordt benoemd door de alv.

Verenigingen met een grote onderneming
Soms heeft een vereniging een onderneming. Heeft die onderneming 2 jaar achter elkaar meer dan 7,5 miljoen euro omzet? Dan gelden aanvullende regels.

Benoeming, herbenoeming en ontslag bestuur

In de statuten staat hoe bestuursleden worden benoemd, herbenoemd of ontslagen. Zorg ervoor dat wijzigingen binnen het bestuur goed worden vastgelegd bij de Kamer van Koophandel. Kijk ook goed naar de termijnen voor de benoeming van bestuursleden. Wil een bestuurder langer aanblijven? Zorg dan voor een bestuursbesluit, leg dit goed vast en vermeld dit ook in het Handelsregister. Gaat hier iets fout, dan is diegene juridisch gezien geen bestuurslid (meer). Hierdoor kunnen besluiten ongeldig zijn als die zijn genomen nadat het bestuurslid officieel niet meer in functie is.

Wet bestuur en toezicht rechtspersonen

Elke vereniging, klein of groot, moet aan de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (Wbtr) voldoen. In de Wbtr staan regels voor bestuur en toezicht op stichtingen en verenigingen, bijvoorbeeld over:

• Bestuurders en commissarissen: zij mogen niet meebeslissen bij tegenstrijdige belangen;
• De aansprakelijkheid van bestuurders en commissarissen bij faillissement door onbehoorlijk bestuur;
• Het bestuur van een vereniging als een bestuurder ziek is, overlijdt of wordt ontslagen.

De Wbtr geldt sinds 1 juli 2021. 

Verenigingen opgericht vóór 1 juli 2021

Er geldt een overgangsregeling voor verenigingen die zijn opgericht vóór 1 juli 2021. Bij de eerstvolgende statutenwijziging moeten zij de statuten zo aanpassen dat deze voldoen aan de Wbtr. Er is geen uiterste datum waarop de statuten aangepast moeten zijn. 
Maar let op: soms heeft één bestuurder of commissaris meer stemrecht dan alle andere bestuurders of commissarissen samen. Volgens de Wbtr mag dit niet meer. Staat zo’n bepaling wel in de statuten dan moet die voor 1 juli 2026 aangepast zijn, anders werkt deze niet meer. 

Je kunt bij de notaris terecht voor vragen over de Wbtr.                                                          Of bekijk het Informatieblad op Open.overheid.nl

Rol notaris

Het kan voorkomen dat de leden(vergadering) en het bestuur het niet eens worden over bepaalde zaken. In dat geval kun je de notaris om advies of bemiddeling vragen. En heb je vragen over bijvoorbeeld de gevolgen van het overschrijden van de zittingstermijn? Ook dan kun je bij de notaris terecht.

Acties

• Zorg voor een goede rolverdeling binnen het bestuur.
• Leg besluiten en (her)benoemingen en ontslag van bestuurders goed vast.
• Houd de gegevens in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel bij.
• Denk na over een aansprakelijkheidsverzekering.

Ontbinden van de stichting

Besluit tot ontbinding

Kijk in de statuten of er speciale regels zijn voor het besluit tot ontbinding van de stichting. Zo niet, volg dan de gebruikelijke regels in de statuten voor de besluitvorming. 

Vereffening resterend vermogen

Bij de ontbinding van de stichting wordt het nog aanwezige vermogen vereffend. De schulden worden betaald en bezittingen verkocht. Dit gebeurt meestal door een van de bestuursleden, die als vereffenaar optreedt. In de statuten staat wat er moet gebeuren met geld dat daarna nog overblijft. Staat daarover niets in de statuten? Dan keert de vereffenaar het overschot uit aan de staat. Die moet dat overschot dan zo veel mogelijk besteden in lijn met het doel van de stichting. 
Ben je de vereffenaar? Zorg dan dat je alles volgens de regels doet. Doe je dat niet, dan kun je misschien aansprakelijk gesteld worden.

Einde stichting

De stichting houdt op te bestaan als al het vermogen is vereffend en de vereffenaar het overschot heeft uitgekeerd. De vereffenaar moet dat melden bij het Handelsregister.

Bewaren boekhouding en contracten

Na het einde van de stichting moeten de boekhouding en contracten van de stichting nog zeven jaar worden bewaard. In de statuten kan staan wie de bewaarder is. Staat daarover niets in de statuten, dan beslist het bestuur wie bewaarder is of treedt de laatste vereffenaar op als bewaarder. De naam van de bewaarder moet worden ingeschreven in het Handelsregister.

Rol notaris

Controleer samen met de notaris of het besluit tot opheffing volgens de statuten is gegaan. Zo voorkom je vervelende verrassingen. 

Acties

• Lees de statuten als je overweegt om een stichting te ontbinden.
• Benoem een vereffenaar. 
• Zorg dat je alles volgens de regels doet als je vereffenaar bent.
• Benoem een bewaarder voor de boekhouding en contracten.

Ontbinden van de vereniging

Besluit tot ontbinding

Kijk in de statuten of er speciale regels zijn voor de ontbinding van de vereniging. Zo niet, volg dan de gebruikelijke regels in de statuten voor de besluitvorming.

Vereffening vermogen

Bij ontbinding van de vereniging wordt het nog aanwezige vermogen vereffend. De schulden worden betaald en de bezittingen verkocht. Dit gebeurt meestal door een van de bestuursleden, die als vereffenaar optreedt. Als er nog geld overblijft, gaat dat naar de leden. In de statuten kan staan dat er wat anders met het overgebleven geld moet gebeuren. 
Ben je de vereffenaar? Zorg dan dat je alles volgens de regels doet. Doe je dat niet, dan kun je misschien aansprakelijk gesteld worden.

Einde vereniging

De vereniging houdt op te bestaan als al het vermogen is vereffend en de vereffenaar het overschot heeft uitgekeerd. De vereffenaar moet dat melden bij het Handelsregister.

Bewaren boekhouding en contracten

Na het einde van de vereniging moeten de boekhouding en contracten van de vereniging nog zeven jaar lang worden bewaard. Hiervoor wordt een bewaarder aangewezen. De naam van de bewaarder wordt ingeschreven in het Handelsregister.

Soms beslist een ander over de opheffing

In uitzonderingsgevallen bepaalt de wet, het Openbaar Ministerie of de Kamer van Koophandel dat een vereniging wordt ontbonden. Een paar voorbeelden:

• De vereniging heeft geen leden meer. In dit geval is een alv niet meer mogelijk. Dan bepaalt de wet dat de vereniging wordt ontbonden.
• De vereniging kan niet meer aan haar financiële verplichtingen voldoen en gaat failliet. 
• Het Openbaar Ministerie vordert de ontbinding en de rechter spreekt de ontbinding uit.
• De Kamer van Koophandel ontbindt de vereniging bij beschikking.

Rol notaris

Controleer samen met de notaris of de opheffing volgens de statuten is gegaan. Zo voorkom je vervelende verrassingen.

Acties

• Lees de statuten als je overweegt om een vereniging te ontbinden.
• Benoem een vereffenaar. 
• Zorg dat je alles volgens de regels doet als je vereffenaar bent.
• Benoem een bewaarder voor de boekhouding en contracten.

Stichting

Doel van de stichting

Met welk doel kun je een stichting oprichten? En waarom zou je voor een stichting kiezen? Voor de oprichting moet je naar de notaris. Hij kan je ook adviseren over de statuten van de nieuwe stichting.

Meer over het doel van de stichting

Voorbereiding op de oprichting

Je wilt een stichting oprichten. Bereid je bezoek aan de notaris goed voor. Denk na over het doel van de stichting, de statuten, toezicht en eventuele inkomsten en uitkeringen van de stichting. 

Meer over de voorbereiding op de oprichting

ANBI-status

Een stichting met de status Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) biedt veel voordelen. Bekijk wat de voorwaarden van de Belastingdienst zijn en wat je hiervoor moet doen.

ANBI-status

Oprichting van een stichting

Een stichting kan alleen opgericht worden met een notariële akte of bij testament. Ook moet de stichting zich inschrijven in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel.

Meer over de oprichting van een stichting

Het bestuur van de stichting

In de statuten staat hoe het bestuur van de stichting wordt benoemd. De bestuursleden verdelen de functies onderling. In de statuten staan ook de regels voor ontslag van bestuurders. 

Meer over het bestuur van de stichting

Wijzigen van statuten

Als de statuten het toelaten, kun je deze aanpassen. Hoe dat moet, staat in diezelfde statuten. Bij een wijziging is een nieuwe akte nodig. 

Meer over het wijzigen van statuten

Ontbinden van de stichting

Het bestuur kan besluiten om de stichting te ontbinden, bijvoorbeeld omdat het doel bereikt is.

Meer over het ontbinden van een stichting

Vereniging

Doel van de vereniging

Wat is het doel van de vereniging en welke soorten verenigingen zijn er? Ga na of je voor de oprichting naar de notaris moet of niet.

>> Meer over het doel van de vereniging

Voorbereiding op de oprichting

Je wilt een vereniging oprichten. Denk na over het doel van de vereniging, de statuten en het soort vereniging dat je wilt oprichten. 

>> Meer over de voorbereiding op de oprichting van de vereniging

Oprichting van een vereniging

Het soort vereniging bepaalt de manier waarop je de vereniging kunt oprichten. Voor een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid moet je naar de notaris. Een informele vereniging richt je zelf op.

>> Meer over de oprichting van de vereniging

Het bestuur van de vereniging

De leden kiezen het bestuur van de vereniging. Het bestuur organiseert ten minste een keer per jaar een algemene ledenvergadering en zorgt voor de administratie. In de statuten staan de regels voor de (her)benoeming en het ontslag van bestuurders.

>> Het bestuur van de vereniging

De leden van de vereniging

Leden bepalen het beleid van de vereniging. Ze hebben rechten én plichten. Een vereniging mag onderscheid maken tussen leden.

>> Meer over de leden van de vereniging

Wijzigen van statuten

Er kunnen verschillende redenen zijn om de statuten aan te passen. Het besluit wordt genomen door algemene ledenvergadering. Bij een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid moeten wijzigingen steeds in een nieuwe notariële akte worden vastgelegd.

>> Meer over het wijzigen van statuten

Ontbinden van de vereniging

De algemene ledenvergadering kan besluiten om de vereniging te ontbinden. In uitzonderingsgevallen kan ook buiten de ledenvergadering om tot opheffing worden besloten.

>> Meer over het ontbinden van de vereniging

Voorbereiding op de oprichting van de stichting

1. Doel van de stichting

Wat wordt het doel van de stichting? Dat doel bepaalt namelijk waar het geld naar toe gaat. Zorg ervoor dat het doel niet te beperkt is. Anders loop je het risico dat de stichting haar werk niet goed kan doen. Staat als doelomschrijving in de akte bijvoorbeeld dat de stichting levensmiddelen geeft aan kinderen in een arm land? Dan kun je geen geld geven voor vervoer van diezelfde kinderen van en naar school.

2. Statuten

Elke stichting heeft statuten. Hierin staan bijvoorbeeld de verplichtingen en bevoegdheden van het bestuur. Het is belangrijk om afspraken te maken over wie welke handelingen namens de stichting mag doen, wie de bankrekening gaat beheren en wat er moet gebeuren als bestuursleden het niet met elkaar eens zijn. Goede statuten voorkomen dat mensen misbruik maken van hun bevoegdheden. 

3. Toezicht

Toezicht op het bestuur is van belang. Leg vast wie het bestuur controleert en wat er moet gebeuren als er een regel wordt overtreden. Om misbruik te voorkomen kun je een raad van toezicht (rvt) instellen die toezicht houdt op het bestuur. Ook bij ‘kleinere’ stichtingen kan een rvt verstandig zijn. Zet daarom altijd de voor- en nadelen van een rvt op een rij als je een stichting wilt opzetten. Doe dat ook als je denkt dat je stichting ‘klein’ blijft.

4. Inkomsten

Er zijn geen regels over de manier waarop een stichting aan geld kan of mag komen. Wel is het goed om van tevoren stil te staan bij de vraag hoe je aan inkomsten komt. Zijn het vooral donaties of subsidies, of verwacht je ook schenkingen of legaten? Bij schenkingen en legaten is het voordelig om de Belastingdienst te vragen om een ANBI-status. Zo kun je voorkomen dat de stichting erf- of schenkbelasting moet betalen over schenkingen of legaten. 

5. Uitkeringen

De stichting mag alleen geld uitkeren of besteden aan het doel dat in de statuten staat en waarvoor de stichting is opgericht. Een stichting mag niet als doel hebben om uitkeringen te doen aan oprichters of anderen die binnen de stichting actief zijn zoals het bestuur. De stichting mag wél een vergoeding geven voor onkosten of tijd die het bestuur besteedt aan de stichting. De vergoeding moet reëel zijn. Een stichting mag wel werknemers in dienst nemen en hen loon uitbetalen. 

Acties

• Denk na over het doel van de stichting, de statuten en het toezicht.
• Maak een plan voor de inkomsten van de stichting. 
• Overweeg een ANBI-status als je schenkingen of legaten verwacht.
   

Voorbereiding op de oprichting van de stichting

1. Doel van de stichting

Wat wordt het doel van de stichting? Dat doel bepaalt namelijk waar het geld naar toe gaat. Zorg ervoor dat het doel niet te beperkt is. Anders loop je het risico dat de stichting haar werk niet goed kan doen. Staat als doelomschrijving in de akte bijvoorbeeld dat de stichting levensmiddelen geeft aan kinderen in een arm land? Dan kun je geen geld geven voor vervoer van diezelfde kinderen van en naar school.

2. Statuten

Elke stichting heeft statuten. Hierin staan bijvoorbeeld de verplichtingen en bevoegdheden van het bestuur. Het is belangrijk om afspraken te maken over wie welke handelingen namens de stichting mag doen, wie de bankrekening gaat beheren en wat er moet gebeuren als bestuursleden het niet met elkaar eens zijn. Goede statuten voorkomen dat mensen misbruik maken van hun bevoegdheden. 

3. Toezicht

Toezicht op het bestuur is van belang. Leg vast wie het bestuur controleert en wat er moet gebeuren als er een regel wordt overtreden. Om misbruik te voorkomen kun je een raad van toezicht (rvt) instellen die toezicht houdt op het bestuur. Ook bij ‘kleinere’ stichtingen kan een rvt verstandig zijn. Zet daarom altijd de voor- en nadelen van een rvt op een rij als je een stichting wilt opzetten. Doe dat ook als je denkt dat je stichting ‘klein’ blijft.

4. Inkomsten

Er zijn geen regels over de manier waarop een stichting aan geld kan of mag komen. Wel is het goed om van tevoren stil te staan bij de vraag hoe je aan inkomsten komt. Zijn het vooral donaties of subsidies, of verwacht je ook schenkingen of legaten? Bij schenkingen en legaten is het voordelig om de Belastingdienst te vragen om een ANBI-status. Zo kun je voorkomen dat de stichting erf- of schenkbelasting moet betalen over schenkingen of legaten. 

5. Uitkeringen

De stichting mag alleen geld uitkeren of besteden aan het doel dat in de statuten staat en waarvoor de stichting is opgericht. Een stichting mag niet als doel hebben om uitkeringen te doen aan oprichters of anderen die binnen de stichting actief zijn zoals het bestuur. De stichting mag wél een vergoeding geven voor onkosten of tijd die het bestuur besteedt aan de stichting. De vergoeding moet reëel zijn. Een stichting mag wel werknemers in dienst nemen en hen loon uitbetalen. 

Acties

• Denk na over het doel van de stichting, de statuten en het toezicht.
• Maak een plan voor de inkomsten van de stichting. 
• Overweeg een ANBI-status als je schenkingen of legaten verwacht.
   

Voorbereiding op de oprichting van de vereniging

1. Doel van de vereniging

Denk van tevoren goed na over het doel van de vereniging. Wat wil de vereniging bereiken, welke verplichtingen hebben de leden tegenover de vereniging en op welke manier kunnen deze verplichtingen worden opgelegd? Ook belangrijk: bedenk een toepasselijke naam voor de vereniging.

2. Vereniging met volledige of beperkte rechtsbevoegdheid

Bij het oprichten van een vereniging heb je de keuze tussen een vereniging met volledige of beperkte rechtsbevoegdheid. Een vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid wordt ook wel een informele vereniging genoemd. Dit zijn de belangrijkste verschillen:

3. Statuten

De statuten zijn van belang voor de vereniging. Hierin staan bijvoorbeeld de verplichtingen en bevoegdheden van het bestuur. Het is belangrijk om afspraken te maken over wie de vereniging mag vertegenwoordigen en waarvoor, en wie de bankrekening gaat beheren. De hoogste macht ligt bij de ledenvergadering: die benoemt het bestuur. Goede statuten voorkomen dat mensen misbruik maken van hun bevoegdheden. Zijn bepaalde zaken niet in de statuten geregeld? Dan geldt de wet.

Inhoud van de statuten

In de statuten staan in ieder geval:

• Het doel van de vereniging;
• De verplichtingen van de leden tegenover de vereniging, of de manier waarop deze verplichtingen kunnen worden opgelegd (bijvoorbeeld de contributie);
• De wijze van bijeenroepen van de algemene ledenvergadering;
• De wijze van benoeming en ontslag van bestuurders;
• De bestemming voor het geld dat overblijft na het ontbinden van de vereniging of de wijze waarop die bestemming moet worden vastgesteld.

Denk goed na over het stemrecht tijdens de algemene ledenvergadering. Staan in de statuten geen beperkingen? Dan mogen bijvoorbeeld jeugdleden ook stemmen of in het bestuur worden gekozen. Je kunt ook opnemen dat alleen aanwezige leden op de ledenvergadering mogen stemmen. De notaris kan je hierover meer vertellen.

Reglementen

De algemene ledenvergadering stelt vaak naast de statuten een of meer reglementen op. Denk bijvoorbeeld aan regels voor het aanvragen van een lidmaatschap, gedragsregels, de wijze van contributiebetaling, besluitvorming binnen het bestuur en het gebruik van het clubhuis. Een reglement hoeft niet in een notariële akte vastgelegd te worden. Let wel op bij het vaststellen of aanpassen van reglementen:

• Reglementen mogen de bevoegdheden van bestuursleden, toegekend in de statuten, niet inperken of verruimen. 
• Een reglement is niet bindend als het in strijd is met de statuten.

4. Inkomsten

De contributie van leden is meestal de voornaamste inkomstenbron van een vereniging. Bedenk van tevoren hoeveel contributie je moet vragen om het doel van de vereniging te behalen. En geef je bijvoorbeeld kinderen of ouderen korting?

Als je ook schenkingen of legaten verwacht, kun je als vereniging een ANBI-status aanvragen. Met een ANBI-status kun je voorkomen dat de vereniging erf- of schenkbelasting moet betalen over schenkingen of legaten. De Belastingdienst geeft de ANBI-status alleen als die vereniging het algemeen belang dient. Bij verenigingen is dat vaak niet het geval: het gaat meestal om het belang van de leden.

Elke gemeente heeft eigen regels over het geven van subsidies aan verenigingen. Vraag dit na bij je gemeente. 

Acties

• Denk na over het doel van de vereniging, de statuten en reglementen.
• Bedenk of je een vereniging met volledige of beperkte rechtsbevoegdheid wil oprichten.
• Maak een plan voor de inkomsten van de vereniging.

Wijzigen van statuten

Redenen voor een statutenwijziging

Er kunnen veel redenen zijn om de statuten aan te passen. Als een stichting groter wordt, kan het verstandig zijn om het aantal bestuursleden uit te breiden. Daarvoor is een statutenwijziging nodig. Of de stichting wil meer (of minder) bestuursleden de bevoegdheid geven om financiële zaken te regelen. Het komt ook wel voor dat de eisen voor de benoeming van bestuursleden worden aangepast omdat anders niemand aan de kwaliteitseisen voldoet. Of dat het doel van een stichting wordt aangepast. En zo zijn er nog veel meer redenen te bedenken voor een statutenwijziging.

Rol bestuur bij wijziging statuten

Het bestuur neemt een besluit over de aanpassing van de statuten. In de statuten staan de regels voor de besluitvorming. Lees bij twijfels over de besluitvorming eerst de statuten goed door. Ga naar de notaris als je daarna nog vragen hebt. Als de besluitvorming voldoet aan de regels, kunnen de statuten bij de notaris worden aangepast.

Soms geen statutenwijziging mogelijk

Soms staat in de statuten dat ze niet aangepast mogen worden. Dat is vaak het geval bij een stichting die volgens een testament is opgericht. Dan heeft de opsteller van het testament bijvoorbeeld bepaald dat het doel niet mag worden aangepast. Is een wijziging toch noodzakelijk? Dan kan de oprichter, het bestuur of het Openbaar Ministerie de rechtbank vragen om de statuten te veranderen. De rechter kijkt dan of het handhaven van de statuten gevolgen heeft die bij de oprichting van de stichting redelijkerwijs ongewenst zouden zijn. Als dat niet zo is, kan de rechter akkoord gaan met de aanpassing.

Rol notaris

De notaris kan een stichting adviseren over het wijzigen van statuten. Is de voorgestelde wijziging wel echt nodig om het gewenste doel te bereiken? Zo ja, hoe kun je die wijziging dan het beste doorvoeren? Daarna kan de notaris het proces begeleiden en controleren of het besluit van het bestuur geldig is. Tot slot stelt hij voor de statutenwijziging een notariële akte op. Een bestuurder of een gevolmachtigde moet de akte ondertekenen. De gewijzigde statuten moeten ook bij het Handelsregister van de Kamer van Koophandel worden neergelegd. 

Acties

• Kijk in de statuten of ze aangepast mogen worden.
• Neem contact op met de notaris als de statuten niet duidelijk zijn.
• Mag aanpassing niet, maar is die wel noodzakelijk? Vraag het dan aan de rechter.

Wijzigen van statuten

Redenen voor een statutenwijziging

Er kunnen veel redenen zijn om de statuten aan te passen: de vereniging krijgt een andere naam, de loop van het boekjaar wijzigt of de vereniging gaat andere activiteiten organiseren. Of de vereniging wil meer, of juist minder, bestuursleden de bevoegdheid geven om financiële zaken te regelen. Het komt ook wel voor dat de eisen voor de benoeming van bestuursleden wordt aangepast omdat anders niemand aan de kwaliteitseisen voldoet. En zo zijn er nog wel meer redenen te bedenken voor een statutenwijziging.

Rol bestuur bij wijziging statuten

Het bestuur kan een voorstel voor een statutenwijziging doen. Maar de wijziging vindt pas plaats nadat de alv daarover een besluit heeft genomen. Tijdens de alv moet een meerderheid van de leden het eens zijn met de wijziging. Is er twijfel over de besluitvorming? Lees dan de statuten. Als er dan nog vragen zijn, kun je de notaris om advies vragen.

Rol notaris

De notaris kan een vereniging adviseren over het wijzigen van statuten. Is de voorgestelde wijziging wel echt nodig om het gewenste doel te bereiken? Zo ja, hoe kun je die wijziging dan het beste doorvoeren? Vervolgens kan hij het proces begeleiden en controleren of het besluit van de alv geldig is. Is sprake van een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid? Dan stelt de notaris voor de statutenwijziging een notariële akte op. Een bestuurder of een gevolmachtigde moet de akte ondertekenen. De gewijzigde statuten moeten ook bij het Handelsregister van de Kamer van Koophandel worden neergelegd. 

Acties

• Lees in de statuten wat er moet gebeuren bij een wijziging van de statuten.
• Organiseer een alv om de wijziging voor te leggen aan de leden.
• Neem contact op met de notaris als de statuten niet duidelijk zijn, of voor andere vragen.